Teksa Kupa e Botës 2026 po luhet në SHBA, Kanada dhe Meksikë, në rrjetet sociale ka shpërthyer një debat interesant: kush tingëllon vërtet si tifoz futbolli?
Dhe, të paktën sipas shumë tifozëve nga Evropa dhe Amerika e Jugut, amerikanët po dalin të humbur në këtë përballje.
Thirrje si “I believe that we will win” (Besoj se do të fitojmë) dhe “U-S-A! U-S-A!” janë kthyer në objekt ironie, sepse shihen si të thjeshta, të përsëritshme dhe pa identitet futbollistik.
Për shumë tifozë që janë rritur me traditën e tribunave evropiane dhe latino-amerikane, ato ngjajnë më tepër me brohoritje të sporteve amerikane sesa me këngë autentike futbolli.
Pse kanë kaq shumë peshë këngët e tifozëve?
Kultura e këngëve dhe thirrjeve në futboll mbart më shumë se një shekull histori. Që prej fundit të viteve 1800, tifozët kanë krijuar këngë të frymëzuara nga muzika popullore, himnet, këngët pop dhe ngjarjet e kohës, duke i përshtatur për klubet, lojtarët dhe rivalët.
Një këngë e mirë zakonisht përmban katër elementë bazë:
Ajo mësohet lehtë, përsëritet pa vështirësi nga mijëra njerëz, krijon ndjenjë përkatësie dhe pasqyron identitetin e tifozëve.
Shembuj si “Thunderclap” i Islandës në Euro 2016 apo “Will Grigg’s on Fire” tregojnë se forca e një kënge nuk qëndron medoemos te fjalët, por te ritmi, uniteti dhe lidhja emocionale që krijon me tifozët.
Pse po kritikohet kultura amerikane e tifozërisë?
Sipas kritikëve, tifozët amerikanë vazhdojnë të mbështeten te brohoritje të përgjithshme, të marra nga sporte të tjera, pa ndërtuar një identitet të veçantë futbollistik.
Kritikat nuk vijnë vetëm nga jashtë. Ish-ylli i NFL-së, Jason Kelce, e quajti thirrjen “I believe that we will win” si “mentalitetin më humbës që kam dëgjuar ndonjëherë”.
Në podkastin e tij, Kelce rrëfeu se kishte pyetur një tifoz brazilian se çfarë nënkuptonte thirrja “Chi chi chi! Le le le!”, dhe mori një përgjigje të drejtpërdrejtë: “Kemi ardhur këtu për ta mposhtur Kilin”.
Sipas tij, tifozët amerikanë kanë nevojë për më shumë agresivitet sportiv dhe më pak slogane motivuese që tingëllojnë si mesazhe korporatash.
SHBA-së i mungon tradita e tribunave
Arsyeja kryesore lidhet me historinë. Ndryshe nga Anglia, Italia, Argjentina apo Brazili, SHBA-ja nuk e ka zhvilluar kurrë kulturën tradicionale të tribunave në futboll.
Pjesa më e madhe e klubeve të MLS-së janë themeluar vetëm në dekadat e fundit dhe nuk kanë trashëgiminë shumëbrezëshe që prodhon këngë ikonike.
Për më tepër, sporti amerikan është ndërtuar rreth spektaklit dhe argëtimit. Në NFL, NBA apo NHL, tifozët zakonisht ndjekin sinjalet nga ekrani gjigant ose sistemi i stadiumit, ndërsa në futbollin tradicional këngët lindin spontanisht nga turma.
Edhe vetë stadiumet moderne amerikane, të ndara në zona VIP dhe seksione të ndryshme, e bëjnë më të vështirë krijimin e një atmosfere të bashkuar.
A mund të ndryshojë kjo?
Grupime si American Outlaws dhe ultrasit e disa klubeve të MLS-së po përpiqen të sjellin kulturën tradicionale të tribunave në stadiumet amerikane, duke përdorur daulle, dirigjentë tifozësh dhe këngë më të organizuara.
Megjithatë, shumë prej këtyre grupeve janë pikërisht autorët e thirrjeve që sot po kritikohen në internet.
Ekspertët besojnë se një kulturë e vërtetë tifozërie nuk mund të krijohet nga federatat apo drejtuesit e klubeve, por duhet të lindë natyrshëm nga vetë tifozët.
Tallja është reale, por ndryshimi kërkon kohë
Edhe pse “I believe that we will win” dhe “U-S-A!” vazhdojnë të jenë objekt batutash, kjo nuk do të thotë se futbolli amerikan nuk mund të ndërtojë identitetin e vet në tribuna.
Çdo kulturë futbollistike e ka pasur një fillim. Këngët që sot duken të sikletshme mund të marrin kuptim me kalimin e viteve dhe me kujtimet që krijohen rreth tyre.
Por një gjë mbetet e qartë: nëse tifozët amerikanë duan të tingëllojnë si një tribunë e vërtetë futbolli dhe jo si një reklamë sportive, këngët duhet të lindin në rrugë, në bare dhe në stadiume, jo në zyrat e marketingut.
